บทที่ 5: Causative form (使役形)
5.1 การผันรูป causative form
รูป causative ใช้บอกว่าประธาน "ให้/สั่ง/ยอมให้" ผู้อื่นทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง กลุ่ม 1 (u-verb) ให้เปลี่ยนเสียงลงท้าย う ให้เป็นเสียง あ แล้วเติม せる (เช่น かく→かかせる) กลุ่ม 2 (ru-verb) ให้ตัด る แล้วเติม させる (เช่น たべる→たべさせる) ส่วนกลุ่ม 3 มีรูปเฉพาะคือ する→させる และ くる→こさせる
| กลุ่มกริยา | Dictionary form | Causative form (使役形) |
|---|---|---|
| กลุ่ม 1 | かく (เขียน) | かかせる |
| กลุ่ม 1 | いく (ไป) | いかせる |
| กลุ่ม 1 | あそぶ (เล่น) | あそばせる |
| กลุ่ม 2 | たべる (กิน) | たべさせる |
| กลุ่ม 3 (ไม่ปกติ) | する (ทำ) | させる |
| กลุ่ม 3 (ไม่ปกติ) | くる (มา) | こさせる |
5.2 ความหมาย: บังคับ (force) vs อนุญาต (allow)
รูป causative มี 2 ความหมายหลักแยกจากบริบทและความสัมพันธ์ของคนในประโยค ความหมายแรกคือ "บังคับ/สั่งให้ทำ" มักใช้เมื่อผู้พูดมีสถานะสูงกว่า (ครู, หัวหน้า, ผู้ปกครอง) เช่น 先生は学生に漢字を書かせた (せんせいは がくせいに かんじを かかせた - ครูให้/บังคับนักเรียนเขียนคันจิ) ความหมายที่สองคือ "อนุญาต/ยอมให้ทำ" มักใช้เมื่อผู้พูดปล่อยให้อีกฝ่ายทำตามใจ เช่น 母は子供に好きなだけ遊ばせた (はは は こどもに すきなだけ あそばせた - แม่ปล่อยให้ลูกเล่นตามใจชอบ)
| ความหมาย | บริบทที่ใช้บ่อย | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| บังคับ/สั่งให้ทำ (force) | ผู้พูดมีสถานะสูงกว่า/มีอำนาจสั่ง | 先生は学生を教室に残らせた。(せんせいは がくせいを きょうしつに のこらせた - ครูให้นักเรียนอยู่ต่อในห้องเรียน) |
| อนุญาต/ยอมให้ทำ (allow) | ผู้พูดยินยอมตามความต้องการของอีกฝ่าย | 父は私に留学させてくれた。(ちちは わたしに りゅうがくさせて くれた - พ่อยอมให้ฉันไปเรียนต่อต่างประเทศ) |