บทที่ 6: Conditional 4 แบบ: ~たら ~ば ~と ~なら

6.1 ~たら และ ~ば: เงื่อนไขทั่วไป vs เงื่อนไขเชิงไวยากรณ์

~たら (ผันจากรูปอดีตธรรมดา + ら) เป็นเงื่อนไขที่ใช้กว้างที่สุด ใช้ได้ทั้งเงื่อนไขสมมติ ลำดับเหตุการณ์ และคำแนะนำ/คำสั่งตามหลังได้ เช่น あめが ふったら、いえに います (ถ้าฝนตก จะอยู่บ้าน) ส่วน ~ば (ผันจากการเปลี่ยนเสียง う ท้ายกริยาเป็น え แล้วเติม ば สำหรับกลุ่ม 1 หรือตัด る เติม れば สำหรับกลุ่ม 2) เป็นเงื่อนไขที่ให้ความรู้สึกเชิงไวยากรณ์/ความจริงทั่วไป/สุภาษิต และมักไม่ใช้คำสั่งหรือคำเชิญตามหลังเมื่อประธานของทั้งสองประโยคเป็นคนเดียวกัน เช่น はるに なれば、さくらが さきます (ถ้าถึงฤดูใบไม้ผลิ ซากุระก็จะบาน)

โครงสร้างตัวอย่างความหมาย
V-たらうちに かえったら、てがみが とどいていました。(พอกลับถึงบ้าน ก็พบว่าจดหมายมาถึงแล้ว)เงื่อนไขทั่วไป (รวมถึงการพบเจอสิ่งที่ไม่คาดคิดหลังทำ)
い-adj + ければやすければ、かいます。(ถ้าถูก จะซื้อ)เงื่อนไขเชิงไวยากรณ์/ความจริงทั่วไป

6.2 ~と และ ~なら: ผลลัพธ์อัตโนมัติ vs เงื่อนไขจากคำพูดของอีกฝ่าย

~と (กริยารูปธรรมดาปัจจุบัน + と) ใช้บอกผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นแน่นอน/เป็นธรรมชาติ/เป็นกฎ ไม่สามารถตามด้วยคำสั่ง คำเชิญ หรือความตั้งใจส่วนตัวได้ เช่น はるに なると、さくらが さきます (พอถึงฤดูใบไม้ผลิ ซากุระก็จะบานเสมอ) ส่วน ~なら ใช้แสดงเงื่อนไขที่อ้างอิงจากสิ่งที่อีกฝ่ายพูดหรือสถานการณ์ที่ยกขึ้นมาสมมติ มักแปลว่า "ถ้าอย่างนั้นละก็" เช่น にほんに いくなら、この ほんが やくに たちますよ (ถ้าจะไปญี่ปุ่นละก็ หนังสือเล่มนี้จะมีประโยชน์นะ)

รูปลักษณะการใช้ตัวอย่าง
~たらเงื่อนไขทั่วไป/ลำดับเหตุการณ์ ใช้ได้กว้างที่สุด รวมคำสั่ง/คำเชิญได้えきに ついたら、でんわして ください。(ถ้าถึงสถานีแล้ว โทรมานะ)
~ばเงื่อนไขเชิงไวยากรณ์/ความจริงทั่วไป/สุภาษิตボタンを おせば、ドアが あきます。(ถ้ากดปุ่ม ประตูจะเปิด)
~とผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นแน่นอน/อัตโนมัติ ห้ามตามด้วยคำสั่ง/ความตั้งใจこの みちを まっすぐ いくと、こうえんが あります。(เดินตรงไปตามถนนนี้ ก็จะมีสวนอยู่)
~ならเงื่อนไขจากสิ่งที่อีกฝ่ายพูดมา/สมมติสถานการณ์たかいなら、かいません。(ถ้าแพงละก็ ไม่ซื้อดีกว่า)